Không phải những homestay, không phải sắc màu lễ hội hay những ẩm thực độc đáo của miền sơn cước…mà cuốn hút khách du lịch bởi những dung dị rất đời thường. Những công việc tưởng chừng rất đỗi bình dị, như cuộc sống vốn có của người vùng cao, cùng tinh hoa chắt lọc từ hàng nghìn đời, dưới bàn tay điêu luyện, tinh xảo của các nghệ nhân bản địa, loại hình du lịch mới - trải nghiệm cùng với các làng nghề truyền thống ở Lào Cai đang hình thành rõ nét và trở thành một trong những điểm nhấn quan trọng trên bản đồ du lịch hành trình khám phá miền đất “Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt”.
Du khách thập phương đứng vây quanh, tha hồ chỉ trò, bàn tán trầm trồ...nhưng mấy phụ nữ người Mông ở bản Cát Cát vẫn cứ cần mẫn, tay xe lanh, tay chuốt chỉ, tay khéo léo thêu thùa. Nghề thêu có từ đời ông cha đồng nghĩa với hơn 100 năm người Mông Cát Cát vẫn cứ miệt mài trồng lanh, trồng chàm...xe lanh, xe chỉ để thêu nên những tấm thổ cẩm đủ màu sắc.
 |
|
Nghề dệt vải Lanh của người Mông ở bản Cát Cát (Sa Pa). Ảnh: Trần Anh |
Được biết Cát Cát là một trong nhiều làng nghề thổ cẩm truyền thống của Lào Cai đang được gìn giữ, phát triển và bảo tồn. Không chỉ bảo tồn vốn văn hóa của người Mông nơi đây, mà còn phát triển thành làng nghề du lịch để du khách đến tham quan, khám phá và trải nghiệm với người dân bản địa, với nghề truyền thống của họ. Gần như dàn dựng lại đúng không gian, giữ nguyên bản sắc của một bản người Mông dưới chân thác nước đẹp....sống lưng chừng núi. Chị Thào Thị Mẩy, người Mông bản Cát Cát trò chuyện bằng thứ tiếng Kinh chưa sõi: Làm nghề này lâu rồi, từ ngày còn bé, bố mẹ đã dạy thêu thùa rồi, lớn lên thêu để may váy áo, giờ thì thêu làm túi, ví, làm đồ lưu niệm bán cho khách du lịch thôi. Người Mông Cát Cát còn giỏi nghề thủ công chạm khắc bạc, nghề làm trang sức, đồ dùng từ sừng trâu...rèn đúc nông cụ để canh tác trên ruộng bậc thang.
Thăm làng nghề Cát Cát, du khách không chỉ xem phụ nữ Mông se lanh, dệt vải, thêu thổ cẩm và may váy áo, mà còn được chiêm ngưỡng tài khéo léo của nghệ nhân người Mông qua những trang sức bằng bạc như vòng đeo cổ, đeo tay, khuyên tai, dây xà tích...các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ sừng trâu, tre, gỗ, nứa. Lạ hơn nữa là nơi đây còn trưng bày cả một không gian riêng dành cho tranh lá. Đó là những bức tranh được sáng tạo từ lá khô hái từ rừng về cũng được người nghệ sỹ tài hoa tạo nên những bức tranh phong cảnh, tĩnh vật, tranh thiếu nữ dân tộc...đủ sắc màu. Độc đáo hơn nữa là làng nghề Cát Cát còn được phục dựng và bảo tồn nguyên vẹn trong không gian của một làng truyền thống của người Mông được lưu giữ từ những nếp nhà lợp bằng gỗ thông, những cối giã gạo bằng sức nước...cho khách du lịch cảm nhận rõ hơn về cuộc sống cũng như con người vùng cao bình dị và mến khách.
Cái thú vị của làng nghề Lào Cai là làng không chỉ có một nghề, mà có rất nhiều nghề truyền thống mang màu sắc của dân tộc đó...Có thể thấy “một làng nhưng nhiều nghề” như làng nghề Bản Phố. Người Mông Bản Phố không chỉ giỏi nấu rượu ngô với thứ men lá bí truyền hồng my, còn có nghề rèn đúc nông cụ, nghề chạm khắc bạc và nghề dệt, thêu thổ cẩm. Người Mông ở Bắc Hà vốn có trang phục sặc sỡ, bởi thế nên chất liệu thổ cẩm làm nên trang phục của thiếu nữ, phụ nữ Mông cũng khá nhiều màu sắc, nhiều hình thù mang sắc thái, đậm bản sắc của người vùng cao. Nếu như thổ cẩm là bàn tay khéo léo, sự chăm chỉ cần mẫn vốn có của người phụ nữ Mông thì nông cụ được rèn đúc thể hiện tài năng và sức vóc dẻo dai của những người đàn ông Mông. Những trang sức chạm khắc từ bạc lại thể hiện sự tinh xảo và hoa tay của người đàn ông Mông...
Làng nghề Tả Phìn là một làng nghề truyền thống với nghề làm trống, nghề chế thuốc tắm lá, nghề thêu thổ cẩm...Đến đây, bên cạnh việc tận hưởng một không gian trong lành của núi rừng, bạn có thể thả bộ theo người hướng dẫn viên, lên bản đắm mình trong mùi hương quyến rũ của lá thuốc tắm độc đáo, mang lại sức khỏe cho mọi người... Người ta lên rừng hái lá từ hàng trăm lá thuốc khác nhau, dù không được học hành bài bản, nhưng người già trong làng truyền dạy, mỗi bài thuốc tắm với các công dụng khác nhau, sự pha chế cũng khác nhau...làm nên một sản phẩm du lịch độc đáo của người dân nơi đây, không đâu có được. Rồi nhẩn nha xem từng công đoạn dệt vải từ cây lanh, nhuộm chàm, rồi thêu hoa văn tạo thành những vuông thổ cẩm trang trí điểm xuyết trên trang phục váy áo của chính họ.... Thú vị nhất là nghề làm trống của người Dao đỏ nơi đây. Bạn có thể ngồi hàng giờ xem họ làm thủ công đục đẽo gỗ, tre...rồi trải qua các công đoạn khéo léo làm nên những chiếc trống mang bản sắc, đặc trưng riêng, mà khi về không thể không mua một vài chiếc trống về treo trang trí, về tặng người thân ở nhà...
 |
|
Cối giả gạo bằng sức nước của người Mông ở bản Cát Cát (Sa Pa). Ảnh: Trần Anh |
Tả Phìn, Cát Cát, Bản Phố chỉ là 3 trong những làng nghề thủ công truyền thống của Lào Cai, kết hợp với phong cảnh thiên nhiên ưu đãi, nét hoang sơ cùng ấm áp tình người thân thiện của đồng bào vùng cao, cuộc sống bình dị của họ đã khiến không biết bao nhiêu bước dân du khách đến nơi đây khám phá và có những trải nghiệm hết sức thú vị. Bởi làng nghề là một trong những nguồn tài nguyên du lịch nhân văn. Với Lào Cai, tuy thuật ngữ “du lịch làng nghề” nghe còn mới lạ nhưng từ lâu cũng đã được đưa vào hành trình khám phá những miền đất quanh năm lễ hội. Bởi nghề truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây thường gắn với từng lễ hội riêng của dân tộc mình. Thời gian gần đây, nhằm bảo tồn và phát triển các làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch, tỉnh Lào Cai đã chú trọng khôi phục và bảo tồn, phát triển các làng nghề truyền thống. Thế nên, nhiều nghề và làng nghề đang dần được hồi sinh, tạo nguồn sản phẩm phong phú và đa dạng phục vụ du khách. Trải nghiệm du lịch làng nghề, du khách sẽ được tìm hiểu, khám phá những nét văn hóa độc đáo thông qua các nghề truyền thống của đồng bào Mông, Dao, Giáy, Tày, Xa Phó như: dệt thổ cẩm, chạm khắc bạc, rèn đúc, nấu rượu… mang đậm bản sắc dân tộc. Chính điều này đã tạo nên sức hấp dẫn riêng có của loại hình du lịch làng nghề ở Lào Cai./.